Artisautza
Nati Mora. Disko-Poltsak: Historia
BELAXE. ITZULPEN ZERBITZUA
Artisau honek gehien erabiltzen duen elementua binilozko diskoa denez, horri buruz jarduteko aukera egokia dela iritzi diogu, eta denboran izan duen bilakaera hobeto ulertzeko eskema moduan agertuko dugu.
1796: Smooth Nikola erlojugile suitzarrak “musika-kutxa”, zilindro-bidez soinuak grabatzen zituen makina asmatu zuen.
1860: Edouard leon Scout de Martinville frantziarrak lehenengoz lortu zuen erreproduzitu eta entzuteko moduko grabazio bat egitea.
1876: Thomas A. Edison iparramerikarrak “Fonografoa” asmatu zuen, soinuak grabatzeko eta erreproduzitzeko gai zen aparailua.
1888: Emilio Berliner alemaniarrak “Gramofonoa” asmatu, erregistratu eta patentatu zuen. Aparailu hau aurrekoaren antzekoa zen, baina zilindro batean grabatu beharrean disko lau baten gainean grabatzen zuen.
1894: Berlinerren Gramophone konpainiak merkaturako lehen diskoak egin zituen. 5” eta 7”-koak ziren.
1902: Europan Gramophoneren 10”-ko lehen diskoak salgai jarri ziren. Alde bakar batetik grabatuta zeuden, Milanen Enrique Carusok abestutako opera-bertsioekin.
1904: Bi aldetako diskoak ugaldu ziren.
1930: 12”-ko lehen binilozko diskoa agertu zen. 33 1/3 b/minutuko egiten zituen.
1948: 12” iraupen luzeko lehen diskoa agertu zen, polibinozko erretxinaz egina. Horrek ere 33 1/3 b/minutuko egiten zituen, eta alde bakoitzean 25 minutu irauten zuen.
1985: CDak biniloek lekua hartzen hasi ziren.