|
Errealitate bizia da, sare telematikoan
e-commerce bezala ezagutzen den fenomenoa. Egia bada ere
oraindik bere egituraketan hasberria dela, ezin uka aurrerapena
esponentziala duela, eta laster egundoko neurria hartzera helduko
dela. Bere garapenean noraino ailegatuko den ezezagun zaigun
Interneteko erakusleiho zabalean, gizakiaren irudimenak inoiz
gauzatu duen azokarik erraldoiena burutzen ari da. Egunez egun
irekiagoak ditugu merkatu birtualeko ateak, edozeinek esku har
dezakeelarik bertako salerosketan.
Milaka urte igaro dira, mundu
honetako biztanleek merkatalgintzako lehen mugimenduak eman zituztenetik.
Auskalo noiz izan zen hori eta auskalo zer nolako eragina izan
zuen aitzindari haien bizitzan. Eta ohiko merkatal sistemaren
egitura oraindik guztiz eraiki gabe dagoenean, horra hor, beste
modu berri baten lehen erreferentzia materialak. Eta, aurrekoarekin
ez bezala, ziberespazioaren aukera aprobetxatuz sortutako merkataritza
berri honen hastapenak non koka daitezkeen gauza jakina da. Beraz,
fenomeno berriaren jaioteguna zehazkizun osoz eman genezake,
noiz arte iraungo duen eta gizartean nolako aldaketak sortaraziko
dituen galdegai handia bazaigu ere.
Merkataritza elektronikoaren
uhin erraldoiak bere aurreneko eraginarekin harrapatu gaituelarik,
mundu osoan egundoko iraultza baterako prestatzen ari gara, merkataritzako
usadioak zeharo alda litzakeena, epe labur batean. Lehen nioen,
edozeinek har dezakeela parte merkatu birtualean, baina baieztapen
borobil horrek bere ertzak baditu, orain arte grosso modo-z
bakarrik identifikatu badira ere. Esparru guztietan bezalaxe,
praktikak ekarri ohi du zailtasunen sailkapen zehatza eta merkataritza
modu berri honetan ere eguneroko jardunak erakutsiko dizkigu
arazoak. Baina, hala ere, badira dagoeneko arras mugatuta daudenak
eta mundu osoko adituak irtenbideen bila ari dira, salerosketaren
mugak ahalik eta garbien jartzearren.
Jauzi ikaragarria ematen ari
da merkatal planteamenduei dagokienez, eta enpresarik tradizionalenek
ere euren eskemak aldatzeko lehen neurriak hartu dituzte, lasterketa
honetan atzean gera ez daitezen. Zer bilatzen ari da? Une hauetan,
esango nuke, aktorerik gehienek inbertsioaren alde jo dute -epe
luzerako berreskurapena dela dakiten arren- gainera datorkigunaren
aurrean gertu egon ahal izateko. Denok dakigu merkatua ez dela
egun batetik bestera hankaz gora jarriko, salerosketen bideei
dagokienez, eta beraz ohiko sistemak oraindik indarrean iraungo
du zenbait urtetan. Baina business to business arloari
dagokionez behintzat, hau da enpresen arteko mugimenduetara mugatuta,
operazioek salto kuantitatibo irudiezina izango dute laster batean,
Internet-i esker.
Esan daiteke, Internet izango
dela XXI mendearen lehen laurdeneko merkaturik biziena. Ez naiz
harantzagoko iragarpenik egitera ausartzen, telekomunikabideetako
munduak orain daraman abiadurak berean jarraituz gero, inork
ezin baitezake esan nolakoa izango den 2025eko merkatua. Fikziozko
gaia bilakatu zaigu horren gaineko balizko galdera. Gauden, beraz,
une hauetan eta presta gaitezen etorri zaigun iraultza horretarako,
gure merkatal-ohiturak bestelakotuko dizkiguna.
Altzairua saldu nahi diozula
Txinako bezero bati? Azkar ibili nahi baduzu eta ahalik eta kosturik
txikienekin…presta ezazu azpiegitura elektronikoa! Berdin,
noski, hozkailu, arrain, ortuari, paper, aisialdiko produktu,
sendagailu, liburu, arte lan,…, hau da, merkatal eskaintzarako
gai den edozer gauza. Baina kontuz! Estrategia berriak eskema
zaharrak alboratu beharko ditu, enpresen baliabideak errentagarriak
izan daitezen. Inork ez du pentsatu behar, sistema aldaketak,
berez, arrakastaren atea irekiko duenik, beste ezer gabe. Ezta
urrik ere! Inork ez du aspalditik Eldorado amestua eskaintzen,
eta ergelek bakarrik itxaroten dute ogerlekoak inoiz hiru pezetatan
eskuratzea. Beste batzuek, berriz, denbora hobeak datozela esan
dute. Ez dut uste. Desberdinak izango dira, hori bai, baina ez
dute derrigorrez hobeak izan behar. Datorrenerako prestatzen
denak abantaila izango du, erabakirik hartu gabe geratzen denaren
aurrean. Eta, ohiko legearen arabera, hurrengo urteetan ere ahaltsuak
arrakastarako probabilitate gehiago izango ditu, makalagoak baino.
Salerosketarako kultura aldatu
beharko dugu. Eta hori ez da egun batetik bestera lortzen. Merkatari
onek, orain arte bezala, hezkuntzaren beharra izan duten bezalaxe,
aurrerantzean ere gauza bera gertatuko da. Ohiko merkatarien
birregokitzapena ezinbestekoa da, merkataritza elektronikoaren
baliabideetan barrena egiteko. Batek daki zenbat ordu beharko
dituen interesatu batek, sistema berriaren gutxieneko parametroetara
ohitzeko! Terminologiaren esparrutik hasita nazioarteko legeen
kasuistikaraino bada tarte luze bat, merkatari elektroniko izan
nahi duenak gainditu beharko duena, hezkuntzaren bitartez.
Zer esan, adibidez, sinadura
elektronikoaren arazoaz? Edota, datuen konfidentzialitateari
buruz? Zertxobait jakin beharko da, esaterako, giltzarrien kudeaketa
eta ziurtagirien gain. Hori guztia, legeriaren arazoetan sartu
gabe. Jabego intelektuala, klabe publiko eta zerbitzuetako azpiegituretan
sortu beharreko seguritatearen politika, salerosketako aldeen
eskubide eta beharkizunak, nazioarteko lege-markoa, hitzarmenak,
eta abar luze bat.
Eta, noski, horren gainetik,
saltzaile eta eroslearen arteko harremanak "zuzenduko"
dituen etikaren gorabeherak daude. Internet, oraingoz bederen,
seguritate larregirik eskaintzen ez duen lanabes ezezaguna dugu.
Eta, zoritxarrez, sareari buruz askoz gehiago entzun dugu, noizean
behin ematen diren okerkeriengatik, sareak eskain dezakeen zerbitzu
zuzenarengatik baino. Izan ere, oker ala zuzena den, gizakiaren
jokaerari dagokio, ez baitugu ahaztu behar, merkatal mundua –bere
osotasunean eta edozein arlotan- pertsonok eragiten dugula eta
gure jokabideen arabera egituratzen da emaitzaren laukia. Beraz,
azken finean, geure esku dago merkataritza elektronikoaren fidagarritasuna.
- Euskal enpresek erronka handia
dute merkataritza elektronikoari berme osoz heltzeko. Orain arte,
nahikoa txikia izan da eragina, enpresa handiek ohiko merkatal-bideei
ematen baitiete lehentasuna, esperimentu berrietarako preparatzen
ari badira ere. Enpresa txikiek, berriz, gehiago nabarituko dute
aldaketaren emaitza, epe laburrean. Katalogo on batek maila irudiezinetara
eraman dezake enpresa, baldin eta merkataritzaren formula berrirako
egoki prestatu bada. Eta badira sektore batzuk, honez gero eta
urte amaierako salmentei dagokienez dezente aurreratu dutenak,
euren eskaintza birtualari esker. Ildoa irekita dago. Baina hortik
abiatzea zaila ez bada ere, bertatik osasuntsu irautea nekezagoa
gerta dakieke euskal enpresei.
Josemari
Velez de Mendizabal, idazlea |
